türkbaşlar, türkbaş

 

Günümüz Makedonya Türkbaşları

Günümüzde Türbaşlar Makedonya’nın batı kesimlerindeki:Jirovnitsa, Reka,Jupa,Golo Bırdo,Debre, Ustruga Kırçova, Kalkandelen, Köprülü ve Pirlepe bölgelerinde  yaşayıp 40.000 kadar bir nüfusa sahiptirler.Özellikle,dağlık bölgelerde yaşamaları ve dağınık bir vaziyette bulunmaları birçok sorunu beraberinde getirmektedir.Sosyo-kültürel-ekonomik sorunların yanında eğitim konusunda yaşadıkları sorunlar kayda değerdir.Kendilerini Türk olarak algılayan[17] ve bu kültürü yaşayan topluluk anadilde (Türkçe) eğitim görmelerine mani olunmuştur.[18]

Makedonya Cumhuriyeti anayasasına (madde 44.) göre; Makedonya vatandaşlarının ana dilleriyle ilköğrenim (lise öğrenimi dâhil) görme hakları vardır. Anayasa ile teminat altına alınmış olmasına rağmen, Türkbaşların anadille eğitim hakkına bütün Makedonya’da ulaşmış oldukları söylenemez. Jupa, Kırçova, Debre köylerinde ve Ustruga başta olmak üzere Türkçe eğitimde yaşanan sorunlar bunun en somut örnekleridir.[19]

Özellikle, Türkbaşlara karşı eğitim konusunda inişli-çıkışlı bir tutum sergilenmiştir. Sosyalizm döneminde ana dilde eğitim göremedikleri için bazı Türkbaşlar Makedonca konuştukları bilinmektedir. Fakat son  dönemde Türkçe’ye karşı duyulan ilgi, bu topluluğun aslının ne olduğu bir kez da ortaya çıkmaktadır. Makedonya genelinde Türklerin, eğitimi kısıtlı ve anayasaya uygun temin edilmediği için en çok etkilenen kesim Türkbaşlar olmuştur.[20]

Ekonomik darboğaz ve rejim baskısı yüzünden göç etmek zorunda kalan Türkbaşlar,Türkiye’de genellikle Adapazarı, Bursa ve Manisa bölgelerinde ikamet ettikleri bilinmektedir. Öte yandan, kamuda iş imkanı sağlanamadığı için birçok kişi İtalya, Kanada ve ABD’ye göç etmiş  “işçilerin” sayısı da kayda değerdir.[21]

Makedon yetkililer bu topluluğun her fırsatta “Makedon Müslüman” olduklarını beyan etmesi ve bu yönde tutum sergilemesi, zaman zaman baskıya maruz kalmalarıyla birlikte sürekliliği devam eden bir baskı ve psikolojik mücadele söz konusudur. Bunun en bariz örneği eğitimin ana dilde yapılamaması ve bu topluğa ait siyasi bir partinin kuruluşunda Makedon yetkililerinin yardımları dikkat çekmektedir. TDP altında siyasi bir birliktelik oluşturan Türkler / Türbaşlar son dönemde farklı bir yapılanmaya gidilmiştir. PEİ adı altına ve kurulmuş olan siyasi yapı Türkbaşlara hitap etmekten çok, Makedon tezleri doğrultusunda örgütlenme eğiliminde bulunmuştur.[22]